• SIŁOWNIA PAMIĘCI

    Trening umysłu dla seniorów

    Bezpłatny narzędziownik przygotowany przez praktyków dla praktyków

  • SIŁOWNIA PAMIĘCI

    Ćwiczenie umysłu – w zależności od stanu zdrowia, kondycji poznawczej, ale też motywacji ćwiczącego i jego zaangażowania – przynosi wiele korzyści. Może pozytywnie działać na pamięć lub też chronić przed nagłym obniżeniem jej sprawności. Często wpływa na poprawę sprawności innych procesów poznawczych, np. myślenia, uwagi czy kreatywności. Trening pamięci sprzyja również nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji.​

    Siłownia Pamięci to praktyczny i bezpłatny narzędziownik zawierający różnorodne materiały przydatne w przygotowaniu i prowadzeniu treningów umysłu z seniorami. Zostały one opracowane z myślą o terapeutach, pedagogach, psychologach czy pracownikach socjalnych z bogatym doświadczeniem, jak i animatorach, bibliotekarzach, pracownikach domów kultury czy centrów aktywności niespecjalizujących się w treningach umysłu.

    Przyjazna formuła Siłowni Pamięci umożliwia także osobom bez żadnego doświadczenia – opiekunom, członkom rodziny, znajomym – korzystanie z ćwiczeń, które mogą pozytywnie wpłynąć na samopoczucie i kondycję poznawczą seniora.

     

    Na Siłownię Pamięci do zajęć grupowych składa się kilka elementów:

    Poradnik

    Poradnik wprowadza w tematykę treningów umysłu i terapii reminiscencyjnej. Zawiera praktyczne porady, jak przygotowywać i prowadzić zajęcia z seniorami, jak radzić sobie z największymi wyzwaniami w pracy z osobami starszymi. Osoby szukające dalszych wskazówek i inspiracji znajdą w poradniku listę publikacji poświęconych tematyce treningu umysłu, adresy stron, z których można czerpać materiały do zajęć (zdjęcia, ikony, symbole), a także informacje o przydatnych programach i aplikacjach dedykowanych treningowi pamięci. Więcej...

    Ćwiczenia

    Ćwiczenia są sprawdzone i stosowane przez praktyków i praktyczki pracy z seniorami. Niektórym ćwiczeniom towarzyszą karty pracy. Dla ułatwienia każde ćwiczenie zostało opisane w specjalnej – karcie zawierającej: tytuł ćwiczenia (wykorzystywany potem także w scenariuszach zajęć), poziom trudności, rodzaj, funkcję poznawczą jaką wzmacnia, spis materiałów lub rekwizytów przydatnych do wykonania ćwiczenia, szczegółową instrukcję wykonania „krok po kroku” (wraz z przykładami), a także – w przypadku niektórych – wskazówki, jak uczynić ćwiczenie trudniejszym, łatwiejszym lub jak je nieco zmodyfikować, oraz na co warto zwrócić szczególną uwagę podczas wykonywania go z seniorami. Więcej...

    Scenariusze zajęć

    Scenariusze służą do pracy z grupą seniorów. Zawierają stałe elementy, różne warianty ćwiczeń (w zależności od poziomu funkcjonowania grupy i jej liczebności) oraz uwagi metodyczne. Scenariusze zajęć wykorzystują opisane wyżej ćwiczenia, ale też inne materiały, w tym aplikacje na tablet MEMO. Część scenariuszy została opracowana jako roczny cykl edukacyjny dla seniorów, jednak można z nich korzystać elastycznie, wybierając i przerabiając treści zgodnie z potrzebami. Więcej...

    Aplikacje MEMO

    W scenariuszach zajęć wykorzystano aplikacje na tablet, stworzone z myślą o seniorach. Aplikacja MEMO Dzień ma formę dziennego kalendarza, który oprócz podstawowych informacji na każdy dzień (data, imieniny) zawiera opisy nietypowych świąt oraz ciekawostki dotyczące funkcjonowania mózgu i pamięci. MEMO Pamiątki jest inspirowana terapią reminiscencyjną i pozwala na utrwalanie oraz przechowywanie ważnych dla seniorów wspomnień, poprzez zrobienie zdjęcia i nagranie opowieści. MEMO Trening zawiera różnorodne ćwiczenia, które stymulują działanie umysłu. Więcej...

  • POMYSŁ

    Pomysł na Siłownię Pamięci zrodził się przy okazji badań przeprowadzanych przez Fundację „Stocznia”. Okazało się, że choć instytucje i ośrodki opieki mają bardzo dużą swobodę w tworzeniu oferty zajęć dla seniorów, i choć w wielu przypadkach jest ona bardzo bogata, to aktywności związane z treningiem umysłu są dość rzadko dostępne. Pewne ich elementy są włączane do terapii zajęciowej (robienie krzyżówek, wykreślanek), ale jak pokazują badania, pożądane efekty przynosi jedynie kompletny, systematyczny trening. Mała dostępność podobnych zajęć przekłada się także na niski poziom świadomości seniorów i ich rodzin na temat możliwości trenowania umysłu.

    Fot. Dom Pomocy Społecznej w Gdyni, ul. Pawia 31

    Fot. Dom Pomocy Społecznej w Gdyni, ul. Pawia 31

    Osoby prowadzące trening, które wzięły udział w badaniach, zwracały uwagę na problem braku odpowiednich materiałów do ćwiczeń. Prowadzący często zmuszeni są korzystać z gier i zabaw dla dzieci, które część seniorów postrzega jako infantylne. Z kolei gry i zabawy pamięciowe stworzone z myślą o dorosłych okazują się za trudne dla osób starszych ze względu na ich obciążenia i deficyty poznawcze. Dla prowadzących zajęcia oznacza to konieczność samodzielnego tworzenia scenariuszy zajęć i ćwiczeń. A to nie dość, że pochłania dużo czasu w – i tak już napiętych – grafikach, ale też nie zawsze daje zadowalające efekty.

    Fot. Dom Pomocy Społecznej w Gdyni, ul. Pawia 31

  • KORZYŚCI

    • wysoka jakość – materiały powstały w oparciu o wiedzę i doświadczenie osób na co dzień pracujących z osobami starszymi
    • wygoda – pakiet gotowych do użycia ćwiczeń i scenariuszy wraz z kartami pracy 
    • dostępność – wszystkie materiały są bezpłatne
    • elastyczność – możliwość dopasowywania materiałów do potrzeb, zainteresowań, poziomu funkcjonowania grupy
    • inspiracja – punkt wyjścia do tworzenia własnych ćwiczeń i scenariuszy

  • AUTORKI

    Siłownia Pamięci jest oparta na wiedzy i pomysłach osób z wieloletnim doświadczenie pracy z osobami starszymi.

    dr Edyta Bonk

    współautorka poradnika oraz scenariuszy zajęć

    Psycholożka rozwojowa. Zajmuje się psychologicznymi aspektami aktywnego starzenia się oraz stymulacją poznawczą seniorów (treningi pamięci, treningi twórczego myślenia). Interesuje się arteterapią, wpływem ruchu, muzyki i tańca na ciało i psychikę. Współpracuje z trójmiejskimi uniwersytetami trzeciego wieku oraz domami pomocy społecznej. Jest certyfikowaną Terapeutką Tańcem i od wielu lat prowadzi zajęcia choreoterapii. Na sopockim wydziale Uniwersytetu SWPS prowadzi zajęcia z zakresu psychologii rozwojowej, badań empirycznych, aktywizacji potencjału osób w wieku senioralnym oraz metod radzenia sobie ze stresem.

    Maria Jarco-Działak

    współautorka scenariuszy zajęć oraz ćwiczeń

    Psycholożka, gerontoterapeutka, neuropsycholożka, liderka projektów skierowanych do seniorów i ich rodzin. Specjalizuje się w pracy z osobami starszymi cierpiącymi na zaburzenia poznawcze i zespoły otępienne. Wieloletnia współpracowniczka Ośrodka Pomocy Społecznej dzielnicy Praga Południe w Warszawie. Prowadzi autorskie treningi pamięci, terapię indywidualną osób starszych oraz grupy terapeutyczne i psychoedukacyjne dla rodzin osób cierpiących z powodu zespołów otępiennych.

  • współautorki ćwiczeń - uczestniczki I edycji projektu

    Mirosława Cuper, zastępca kierownika, pielęgniarka, Ośrodek Opiekuńczy dla osób przewlekle chorych, Gdynia

    Dorota Haponik, terapeuta/kierownik/pedagog, Dom Dziennego Pobytu dla Seniorów Caritas Diecezji Warszawsko-Praskiej, Warszawa

    Dagmara Kalinowska, terapeuta, Tymczasowy Ośrodek Opiekuńczy, Gdynia

    Małgorzata Kępska, kierownik Dziennego Domu Pomocy Społecznej, Gdynia

    Barbara Kluk, terapeuta zajęciowy, Dzienny Dom Pomocy Społecznej, Gdynia

    Agata Kowalewska, kierownik Środowiskowego Domu Samopomocy, Gdynia

    Hanna Kurdybelska, pedagog, Środowiskowy Dom Samopomocy, Gdynia

    Katarzyna Mazuruk-Russ, psycholog, Ośrodek Wsparcia dla Seniorów Nr 1, Ośrodek Pomocy Społecznej dzielnicy Bielany m.st. Warszawy

    Dominika Miszkiewicz, terapeuta zajęciowy, Tymczasowy Ośrodek Opiekuńczy, Gdynia

    Maria Ewa Paprocka, trener technik pamięci

    Joanna Sobczak, terapeuta zajęciowy, Zespół Dziennych Domów Pomocy Filia nr 2 „Klub Ogrody” w Poznaniu

    Karolina Sosnowska, terapeuta-psycholog, Środowiskowy Dom Samopomocy, Gdynia

    Katarzyna Surdyka, neurologopeda, Szpital Wojewódzki w Gdyni, szpital św. Wincentego a Paulo

    Katarzyna Zasowska, psycholog, Dom Pomocy Społecznej, Gdynia

    konsultanci

    Katarzyna Stec, zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni

    Marek Szymański, kierownik Centrum Wsparcia Seniorów w Gdyni

    pomysłodawczynie i koordynatorki projektu

    Agata Bluj, Fundacja Pracownia Badań i Innowacji Społecznych Stocznia, Warszawa

    Maja Durlik, Fundacja Pracownia Badań i Innowacji Społecznych Stocznia, Warszawa

    Maria Wiśnicka, Fundacja Pracownia Badań i Innowacji Społecznych Stocznia, Warszawa

  • Realizatorem projektu Siłownia Pamięci jest Fundacja Stocznia. To organizacja pozarządowa, która od 11 lat wspiera i upowszechnia skuteczne i innowacyjne rozwiązania problemów społecznych w Polsce. Działa na rzecz osób i instytucji, które chcą zmienić swoje otoczenie na lepsze.

    Więcej na stocznia.org.pl

  • Partnerem Siłowni Pamięci jest Miasto Gdynia, a w szczególności Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej oraz Laboratorium Innowacji Społecznych

    Projekt dofinansowany ze środków Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020